Fikri Mülkiyet Hukuku
Fikri mülkiyet hukuku, insan zihninin ürünü olan değerler üzerindeki hakları düzenler. Bu alan ikiye ayrılır: marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım ve coğrafi işaretten oluşan sınai haklar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındadır; kitap, yazılım, müzik, film, mimari proje ve benzeri eserler ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunur. Aradaki temel fark tescildir: sınai haklar kural olarak Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescille doğarken, eser üzerindeki telif hakkı eserin meydana getirilmesiyle kendiliğinden doğar.
Bu ayrım pratikte önemlidir, çünkü bir işletmenin ticaret unvanını kullanıyor olması ya da bir ismi yıllardır piyasada kullanması, tek başına marka hakkı sağlamaz. Tescilsiz kullanımın haksız rekabet hükümlerine dayanan sınırlı bir koruması bulunur; ancak tescilli hakkın sağladığı yasaklama yetkisiyle aynı kapsamda değildir. Ayrıca sınai haklarda koruma süreleri sınırlıdır ve yenileme yapılmadığında hak sona erer. Bu sayfa, alanla ilgili temel kavramları, tescil sürecinin işleyişini ve hak ihlali hâlinde izlenen usulü genel hatlarıyla açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Bu alanda ne yapıyoruz.
Marka
- Marka araştırması ve tescil edilebilirlik değerlendirmesi
- Ulusal marka başvurusunun hazırlanması ve takibi
- Uluslararası tescil ve yurt dışı başvuru süreçlerinin yürütülmesi
- Yayıma itiraz ve itiraza karşı görüş sunulması
- Kurum kararlarına karşı itiraz ve dava süreçleri
- Marka devri, birleşme ve rehin işlemlerinin sicile kaydı
- Yenileme takvimlerinin izlenmesi
- Kullanmama nedeniyle iptal ve hükümsüzlük talepleri
Patent, faydalı model ve tasarım
- Patent ve faydalı model başvurularının hazırlanmasında hukuki değerlendirme
- Endüstriyel tasarım tescili ve çoklu başvuru işlemleri
- Araştırma ve inceleme raporlarına ilişkin süreçlerin takibi
- Yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesi
- Çalışan buluşlarına ilişkin bildirim ve bedel süreçleri
- Hükümsüzlük davalarının takibi
- Devir, lisans ve rehin işlemlerinin sicile kaydı
Telif hakları ve eser koruması
- Eser niteliğinin ve hak sahipliğinin belirlenmesi
- Yazılım, veritabanı ve dijital içerik haklarına ilişkin değerlendirme
- Yayın, yapım ve sipariş sözleşmelerinin hazırlanması
- Mali hakların devri ve kullanım izinlerinin düzenlenmesi
- Manevi hakların ihlaline ilişkin talepler
- İnternet üzerindeki ihlallerde erişimin engellenmesi ve içerik çıkarma başvuruları
- Meslek birlikleri ile ilişkilerde hukuki değerlendirme
Lisans, devir ve ticari sırlar
- Lisans sözleşmelerinin hazırlanması ve müzakerelerde danışmanlık
- Münhasır ve münhasır olmayan lisans yapılarının kurgulanması
- Hak devri sözleşmelerinin hazırlanması ve tescili
- Gizlilik sözleşmeleri ve rekabet etmeme düzenlemeleri
- Ticari sırların kötüye kullanılmasının engellenmesine yönelik hukuki tedbirler
- Know-how aktarımına ilişkin sözleşme düzenlemeleri
- Şirket içi fikri mülkiyet politikalarının oluşturulması
İhlal hâlinde başvurulan yollar
- Delil tespiti ve ihtiyati tedbir taleplerinin hazırlanması
- Tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi davaları
- Maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatı talepleri
- Gümrüklerde el koyma başvurularının yürütülmesi
- Ceza şikâyeti süreçlerinin takibi
- Alan adı uyuşmazlıkları ve haksız rekabet iddiaları
- Karşı taraf iddialarına karşı savunma yürütülmesi
İlgili kanunlar.
Aşağıdaki düzenlemeler bu alandaki uyuşmazlıkların çerçevesini belirler.
Sınai Mülkiyet Kanunu
Marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım ve coğrafi işaretlerin tescili, korunması ve devrini düzenler.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Eser sahibinin mali ve manevi hakları ile bu hakların devrine ve ihlaline ilişkin hükümleri içerir.
Türk Ticaret Kanunu
Ticaret unvanı, işletme adı ve haksız rekabet hükümleri bakımından fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında birlikte uygulanır.
Türk Borçlar Kanunu
Lisans ve devir sözleşmelerinin kurulması, yorumu ve ihlaline bağlı sonuçlarda genel hükümleri sağlar.
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
İnternet üzerinden gerçekleşen ihlallerde içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yollarını düzenler.
Tipik işleyiş.
Her dosya kendi koşullarına göre ilerler; aşağıdaki sıra genel çerçevedir.
-
01
Araştırma ve mevcut durumun tespiti
Tescil öncesinde benzer hakların bulunup bulunmadığı araştırılır ve başvurunun hangi sınıflarda yapılacağı belirlenir. İhlal iddiası varsa hakkın kapsamı, tescil tarihi ve karşı tarafın kullanımının niteliği incelenir.
-
02
Başvuru ve şekli inceleme
Başvuru Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır; önce şekli şartlar, ardından mutlak ret nedenleri incelenir. Eksiklik bildirilmesi hâlinde verilen süre içinde giderilmesi gerekir.
-
03
Yayım ve itiraz aşaması
Marka başvurusu Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır ve yayım tarihinden itibaren iki ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir. İtiraz gelmesi hâlinde karşı görüş sunulur; Kurum kararlarına karşı yeniden inceleme yolu ve sonrasında dava yolu açıktır.
-
04
Tescil ve sicil işlemleri
Süreç olumlu sonuçlanırsa hak sicile kaydedilir ve belge düzenlenir. Devir, lisans, rehin ve unvan değişikliği gibi işlemlerin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için sicile kaydedilmesi gerekir.
-
05
İhlal hâlinde ihtar ve delil tespiti
İhlal iddiasında öncelikle ihtarname gönderilir ve delillerin kaybolma ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti ile ihtiyati tedbir talep edilir. Ürünlerin toplatılması veya satışının durdurulması gibi tedbirler bu aşamada gündeme gelir.
-
06
Dava süreci
Uyuşmazlıklar, kurulu bulunan yerlerde fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde, bulunmayan yerlerde bu sıfatla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesinde görülür. Parasal talep içeren ve ticari dava niteliği taşıyan uyuşmazlıklarda dava öncesinde arabuluculuk şartı gündeme gelebilir.
Merak edilenler.
Markamı tescil ettirmezsem hiç korunmaz mı?
Tescilsiz kullanım, haksız rekabet hükümleri çerçevesinde sınırlı bir koruma sağlayabilir; ancak bunun için kullanımın piyasada belirli bir bilinirliğe ulaştığının ispatı gerekir. Tescilli marka sahibi ise hakkını doğrudan sicile dayanarak ileri sürebilir. Bu nedenle tescil, ispat yükü bakımından belirgin bir fark yaratır.
Marka tescili ne kadar sürer?
İtiraz gelmeyen ve eksiklik çıkmayan başvurularda süreç genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında tamamlanır. Yayıma itiraz edilmesi, eksiklik bildirimi veya Kurum kararına karşı başvuru yapılması hâlinde süre uzar. Kurum'un iş yüküne bağlı olarak da değişkenlik gösterir.
Koruma süreleri ne kadar?
Marka koruması başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde sınırsız sayıda yenilenebilir. Patent koruması yirmi yıl, faydalı model koruması on yıldır ve bu süreler uzatılamaz. Tescilli tasarımda koruma beş yıl olup beşer yıllık yenilemelerle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.
Başvuruda hangi belgeler isteniyor?
Marka başvurusunda marka örneği, mal ve hizmet sınıfları listesi ile başvuru sahibinin kimlik veya sicil bilgileri gerekir. Tasarım başvurusunda tasarımın görsel anlatımı, patent ve faydalı model başvurusunda tarifname, istemler, varsa resimler ve özet sunulur. Vekil aracılığıyla yürütülen işlemlerde ayrıca vekâletname aranır.
Markam kopyalandı, önce ne yapmalıyım?
Öncelikle ihlali belgelemek gerekir; ürün, ambalaj, ilan veya internet sayfasının tarihli görüntüleri saklanmalıdır. Ardından ihtarname gönderilmesi ya da delillerin kaybolma riski varsa mahkemeden delil tespiti ve ihtiyati tedbir talep edilmesi değerlendirilir. Hangi yolun uygun olacağı ihlalin niteliğine ve kapsamına göre belirlenir.
Tescilli markam kullanılmazsa ne olur?
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptali talep edilebilir. Bu nedenle kullanımı gösteren fatura, katalog ve tanıtım belgelerinin saklanması önem taşır.
Çalışanımızın ürettiği yazılımın hakkı kime ait?
Eser sahibi kural olarak eseri meydana getiren gerçek kişidir; ancak çalışanların işlerini görürken meydana getirdikleri eserler bakımından mali hakların kullanımı işverene ait olabilir. Uygulamada tartışmayı önlemek için iş sözleşmesine veya ayrı bir devir sözleşmesine açık hüküm konulması tercih edilir. Dış tedarikçiye yaptırılan işlerde ise hakların devri ayrıca kararlaştırılmalıdır.
Türkiye'deki tescil yurt dışında da geçerli mi?
Sınai haklarda koruma ülkeseldir; Türkiye'de alınan tescil kural olarak yalnızca Türkiye'de hüküm doğurur. Yurt dışında koruma için ilgili ülkelerde başvuru yapılması ya da uluslararası tescil sistemlerinden yararlanılması gerekir. Ülke seçimi, ihracat ve üretim planlarına göre belirlenir.
Bu konuda görüşmek için bize ulaşın.
Başvurunuz ilgili çalışma alanındaki avukatımıza yönlendirilir. Mesai saatleri içinde bir iş günü içinde dönüş yapılır.
- E-posta
- bilgi@bahadirsarigil.com
- Ofis
- Barbaros Mahallesi, Mor Menekşe Sokak No: 3 D: 48 · Ataşehir / İstanbul
- Çalışma saatleri
- Ptesi – Cuma · 09.00 – 18.30
Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosyaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Sürelerin işlemeye başladığı tarihler olaya göre değişebilir, lütfen teyit ettirin. Son güncelleme: 2026-08-18.