İnternette Hakaret ve İftira: İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi

İnternette hakaret, iftira ve gerçeğe aykırı bir paylaşımla karşılaşan kişinin ilk sorusu hep aynıdır: bu içerik nasıl kaldırılır ve ne kadar sürer? Cevap, 10 Ekim 2024'ten bu yana eskisinden farklıdır. O tarihe kadar kişilik hakkı ihlal edilen kişi doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurup yirmi dört saat içinde erişimin engellenmesi kararı alabiliyordu. Bu imkânı veren 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Kanunun bugünkü metninde 9 uncu maddenin yerinde yalnızca iptal kaydı durmakta, hüküm bulunmamaktadır.

Bu, içeriğin kaldırılamayacağı anlamına gelmez; tek ve hızlı kapının kapandığı anlamına gelir. Bugün izlenecek yollar beştir: platforma uyar-kaldır başvurusu, özel hayatın gizliliği ihlal edilmişse 5651 sayılı Kanunun 9/A maddesindeki idari yol, internet haber sitelerinde düzeltme ve cevap hakkı, kişilik hakkına dayanan hukuk davası ile ihtiyati tedbir ve arama motoru için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki talep. Ceza şikâyeti ile tazminat davası bunlardan bağımsız işler.

İnternette hakaret ve iftira hangi paylaşımları kapsar?

İnternette hakaret, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmektir. İftira ise işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiili, hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla isnat etmektir. İkisi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 125 ve 267 nci maddelerinde ayrı suçlar olarak düzenlenmiştir.

Ayrım pratikte önemlidir: bir kişiye "yolsuzluk yaptı" demek hakarettir, aynı iddiayı soruşturma açtırmak amacıyla savcılığa ya da basın yoluyla taşımak iftiradır. Hakaretin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası, iftiranınki bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir; herkese açık bir paylaşımda bu şart kural olarak gerçekleşir ve aleni işlenen hakarette ceza altıda biri oranında artırılır. Mağdurun ismi açıkça yazılmasa bile isnadın kime yöneldiğinde duraksanmayacak bir durum varsa isim belirtilmiş sayılır.

Hakkımda yalan bir paylaşım var, önce nereye başvurulur?

Önce platforma. 5651 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde tanımlanan uyarı yöntemi, talebin öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamazsa yer sağlayıcısına iletilmesini öngörür. Türkiye'den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları ise kendilerine yapılan bu başvurulara en geç kırk sekiz saat içinde cevap vermek zorundadır.

Kırk sekiz saatlik süre, 5651 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasından gelir. Olumsuz cevabın gerekçeli verilmesi gerekir; yükümlülüğü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcısına beş milyon Türk lirası idari para cezası verilir. Sürenin başlangıcı başvuru anıdır.

Platform başvurusu iki bakımdan değerlidir: hız ve delil. Cevapsız bırakılan ya da gerekçesiz reddedilen başvuru, sonraki aşamada mahkemeye sunulacak dosyanın belkemiğidir. Ayrıca hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içerik bildirildiğinde, yirmi dört saat içinde içeriği çıkarmayan sosyal ağ sağlayıcısı doğan zararlardan sorumludur; bunun için içerik sağlayıcısına dava açılması şartı aranmaz.

Başvuru dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

Hangi yola gidilirse gidilsin dosyanın çekirdeği aynıdır ve 5651 sayılı Kanunun 9/A maddesi bu unsurları açıkça sayar; bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.

• İçeriğin tam internet adresi (URL). Profil değil paylaşımın kendi adresi; erişimin engellenmesi kural olarak URL bazında uygulanır.
• İçeriğin tarih ve saatini de gösteren ekran görüntüsü; mümkünse noter tespiti.
• Hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama; hangi cümlenin neden gerçeğe aykırı olduğu gösterilmelidir.
• Kimlik bilgilerini ispatlayacak belgeler; tüzel kişilerde yetki belgesi, vekille başvuruda vekâletname.
• Platforma yapılmış başvuru ve alınan cevap; cevap verilmemişse başvurunun saatini gösteren kayıt.
• İsnadın gerçeğe aykırılığını gösteren belgeler; beraat kararı, ticari kayıt, yazışma.

Sulh ceza hâkimliğine hangi hâlde başvurulabilir?

Sulh ceza hâkimliği artık her kişilik hakkı ihlalinde devreye girmez. Geriye iki hâl kalmıştır: paylaşım özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa 5651 sayılı Kanunun 9/A maddesi, içerik aynı Kanunun 8 inci maddesindeki katalog suçlardan birini oluşturuyorsa koruma tedbiri yolu işler. Salt hakaret ve iftira bu katalogda sayılmamıştır.

Katalog dardır: intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma, müstehcenlik, fuhuş ve kumar için yer sağlama ile 5816 sayılı Kanundaki suçlar ve bahis suçları. Hakaret ve iftira listede olmadığı için, yalnızca hakaret iddiasına dayanılarak savcılıktan veya hâkimlikten erişim engeli istenmesi sonuç vermez. Gün hesabı için sürelerin nasıl sayılacağı ayrıca bilinmelidir.

5651 sayılı Kanunun 9/A maddesi kaç saatte sonuç verir?

Özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi, doğrudan Başkanlığa başvurarak erişimin engellenmesini isteyebilir. Talep Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirilir ve erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde uygular. Başvuran, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır.

Yetkili idare değişmiştir. 24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunla yapılan ve 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişikliklerden sonra Kanunun uygulamasında "Başkanlık" Siber Güvenlik Başkanlığını ifade eder. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yapılan başvuru yanlış mercie yapılmış olur.

Hâkimin karar süresi kırk sekiz saattir:

Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

Yirmi dört saatlik süre kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkar. Ayrıca tedbir yalnızca ihlale konu yayın, resim veya videoya URL şeklinde uygulanır; sitenin tamamı kapatılmaz.

İnternet haber sitesindeki asılsız haber için ne yapılır?

Paylaşım bir internet haber sitesinde çıkmışsa 5187 sayılı Basın Kanununun 14 üncü maddesindeki düzeltme ve cevap hakkı işletilir. Zarar gören kişi, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde düzeltme ve cevap yazısını gönderir; sorumlu müdür bu yazıyı, aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde yayımlamak zorundadır.

Yayım, ilgili haberin yer aldığı sayfada, URL bağlantısı sağlanarak ve hiçbir ekleme yapılmaksızın gerçekleşir. Haber hakkında erişim engeli uygulanmışsa ya da site içeriği kendiliğinden çıkarmışsa, metin ilk yirmi dört saati ana sayfada olmak üzere bir hafta yayımlanır.

Yayımlanmazsa süre işler: yayım için tanınan sürenin bitiminden, Kanuna aykırı yayımlanmışsa yayım tarihinden itibaren on beş gün içinde, cevap talep eden kişi bulunduğu yer sulh ceza hâkiminden yayımın yapılmasına karar verilmesini isteyebilir. Hâkim bu istemi üç gün içinde, duruşma yapmaksızın karara bağlar.

Aynı Kanunun 26 ncı maddesi ayrıca bir muhakeme şartı getirir: internet haber siteleri yoluyla işlenen suçlarda ceza davasının, suç ihbarının yapıldığı tarihten itibaren dört ay içinde açılması zorunludur. Bu, klasik zamanaşımından farklıdır; zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki fark burada doğrudan sonuç doğurur.

İçerik kaldırılmazsa hangi dava açılır?

9 uncu maddenin iptalinden sonra kişilik hakkına dayanan içerik kaldırma taleplerinin asıl adresi hukuk mahkemesidir. 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 24 ve 25 inci maddeleri, kişilik hakkına hukuka aykırı olarak saldırılan kimseye hâkimden korunma isteme hakkı tanır ve açılabilecek davaları tek tek sayar.

Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir.

Davacı ayrıca kararın üçüncü kişilere bildirilmesini veya yayımlanmasını isteyebilir. Yetki kuralı davacı lehinedir: dava, davacının kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir ve genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülür.

İçeriğin dava sonuna kadar erişilebilir kalmaması için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389 uncu maddesindeki ihtiyati tedbir istenir. Hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir; talep eden, haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Karar alındıktan sonra üç süre işler:

1. Tedbirin uygulanması, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
2. Tedbir dava açılmadan alınmışsa, uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kalkar.
3. Karşı taraf, tedbirin uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir; itiraz icrayı durdurmaz.

Talep eden kural olarak teminat göstermek zorundadır; ancak talep resmî belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme teminat alınmamasına da karar verebilir. Dosyanın seyri UYAP ve e-Devlet üzerinden takip edilebilir.

İçerik yurt dışındaysa ne değişir?

Kararın kendisi değişmez, uygulanması değişir. Türkiye'den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcısı, kendisine gönderilecek tebligat, bildirim ve talepleri karşılamak üzere Türkiye'de temsilci belirlemek zorundadır; kararlar bu temsilciye bildirilir ve yerine getirilmezse kademeli yaptırımlar işler.

Temsilci belirlemeyen sağlayıcıya otuz gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse on milyon, otuz gün daha geçerse ayrıca otuz milyon Türk lirası idari para cezası verilir. Sonrasında o platforma yeni reklam verilmesi yasaklanır; üç ay sonra da sonuç alınamazsa bant genişliğinin yüzde elli, ardından yüzde doksan oranına kadar daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Pratikte üç şey uzar: tebligat, tercüme ve platformun iç değerlendirmesi. 5651 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi bu nedenle elektronik posta ile bildirime imkân tanır ve yurt dışındaki muhataba yapılan bildirimin, bildirimi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılacağını düzenler. İçerik bir eseri ya da markayı da izinsiz kullanıyorsa, telif hakkı ve dijital ortamdaki ihlaller ile marka tecavüzünde izlenecek yollar daha hızlı sonuç veren ayrı dayanaklar sunar.

Hakaret şikâyetinde süre ne kadardır?

Hakaret, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâli dışında şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla getirilen üst sınır ise öğrenme tarihinden bağımsız işler.

Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

İftira ise şikâyete bağlı değildir; savcılık öğrendiği anda resen soruşturur ve dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar. Her iki suçta da dava zamanaşımı sekiz yıldır.

Soruşturmanın seyrinde iki kural yenidir. Birincisi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253 üncü maddesi hakareti uzlaştırma kapsamı dışında tutmuştur. İkincisi, hakaret 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 75 inci maddesi uyarınca önödeme kapsamına alınmıştır. Şüpheli, savcılığın tebliği üzerine on gün içinde hesaplanan miktarı soruşturma giderleriyle birlikte öderse hakkında kamu davası açılmaz; hapis cezasının alt sınırı olan üç ay, gün başına yüz Türk lirası üzerinden dokuz bin Türk lirasına karşılık gelir.

Yani fail bu tutarı öderse ceza soruşturması kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla kapanır. Ancak önödeme kişisel hakkın istenmesini etkilemez; tazminat davası ve içeriğin kaldırılması talebi ayrıca yürür.

Tazminat davası ayrıca açılabilir mi?

Açılabilir ve çoğu olayda asıl sonucu veren yol budur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesi, kişilik hakkının zedelenmesinden zarar görene manevi tazminat isteme hakkı tanır. Hâkim, tazminat yerine veya ona ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına hükmedebilir.

Ticari itibarı hedef alan asılsız bir paylaşımda kaybedilen sipariş veya düşen ciro belgelendirilebiliyorsa maddî tazminat da istenebilir. 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 25 inci maddesi ayrıca, saldırı dolayısıyla elde edilmiş kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre davacıya verilmesini isteme imkânı tanır.

Zamanaşımı kaçırılmaması gereken noktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 72 nci maddesine göre tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Fiil suç da oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır; hakaret ve iftirada bu süre sekiz yıldır. Karar aleyhe çıkarsa istinaf ve temyiz süreçleri belirleyicidir.

Arama motorundan sonuç nasıl kaldırılır?

Arama motoruna yapılan talep ayrı bir yoldur; amaç kaynaktaki yayının silinmesi değil, kişinin ad ve soyadıyla yapılan aramalarda o sonucun listelenmemesidir. Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 23/06/2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararı bu talebi unutulma hakkı kapsamında değerlendirmiş ve arama motorlarını veri sorumlusu saymıştır.

Önce doğrudan arama motoru işletmecisine başvurulur; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 11 inci maddesi ilgili kişiye, verilerinin düzeltilmesini ve şartları varsa silinmesini isteme hakkı tanır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde ücretsiz sonuçlandırmak ve kabul veya gerekçeli ret cevabını bildirmek zorundadır.

Başvuru reddedilir veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyette bulunulabilir. Şikâyet süresi, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvurudan itibaren altmış gündür; başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemez. Ayrıntılar için veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet usulü ayrıca incelenmelidir.

Yolun sınırı açıktır: yayın kendi adresinde durmaya devam eder. Bu nedenle arama motoru başvurusu kaynağa yönelik talebin yerine değil, yanında yürütülür.

Ne kadar sürer: gerçekçi bir takvim

1. Delil tespiti ve platform başvurusu: aynı gün; cevap süresi en geç kırk sekiz saattir.
2. Özel hayat ihlalinde Başkanlığa başvuru: tedbir en geç dört saatte uygulanır, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimliğine gidilir, hâkim en geç kırk sekiz saatte karar verir.
3. Düzeltme ve cevap: yazının ulaşmasından bir gün sonra yayım; yayımlanmazsa on beş gün içinde başvuru ve üç gün içinde karar.
4. İhtiyati tedbir: karar bir hafta içinde uygulamaya konulmalı, esas dava iki hafta içinde açılmalıdır.
5. Arama motoru: otuz gün cevap, otuz gün şikâyet ve Kurulun altmış günlük cevap süresi.
6. Ceza soruşturması ve tazminat davası aylarla ölçülür.

Kısacası erişime kapatma saatlerle, kalıcı kaldırma ve tazminat haftalar ile aylarla ölçülür. Tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı bu takvimin her adımını kaydırabilir; tebligat usulü ve elektronik tebligatta sürelerin başlangıcı baştan hesaba katılmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Tam URL adresini kaydetmeden şikâyet etmek. Paylaşım silindiğinde adres olmadan hem tespit hem erişim engeli talebi dayanaksız kalır.
• 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine dayanarak sulh ceza hâkimliğinden içerik kaldırma kararı istemek; madde 10 Ekim 2024'ten beri yürürlükte değildir.
• Salt hakaret iddiasıyla erişim engeli beklemek; hakaret ve iftira 5651 sayılı Kanunun 8 inci maddesindeki katalogda sayılmamıştır.
• Başvuruyu Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yapmak; 31 Temmuz 2026'dan itibaren yetkili merci Siber Güvenlik Başkanlığıdır.
• Özel hayat başvurusundan sonraki yirmi dört saatlik süreyi kaçırmak; talep süresinde hâkimin kararına sunulmazsa tedbir kalkar.
• Hakaret şikâyetini altı aylık süre dolduktan sonra vermek ya da iki yıllık üst sınırı gözden kaçırmak.
• Asılsız paylaşımı 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 217/A maddesindeki halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu kapsamında görmek; bu suç kişiye yönelik yalanları değil, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bilgileri kapsar.

Yapılacak ilk iş, içeriğin kendisini kaybetmemektir. Paylaşımın tam URL adresi, tarihi ve saati kayıt altına alınmalı; ardından platforma başvurulup başvurunun saati not edilmelidir. Kırk sekiz saatlik cevap süresi bu saatten işler ve sonraki her adımın takvimi bu ilk kayda dayanır.